Kamulaştırmasız El Atma

Kamulaştırmasız el atma, kamu idaresinin özel mülkiyete ait bir taşınmaza, kamulaştırma prosedürlerine uymadan, bedelsiz bir şekilde fiilen veya hukuken müdahale etmesiyle mülkiyet hakkını sınırlamasıdır. Bu durum, kamulaştırmanın hukuki süreçlerinin izlenmeden taşınmaz üzerinde herhangi bir bedel ödemeksizin müdahale edilmesiyle gerçekleşir.

Normal kamulaştırma işlemlerinde kamu idaresi, mülkiyet hakkını devralırken gerekli prosedürleri takip eder ve taşınmazın bedelini öder. Ancak kamulaştırmasız el atma söz konusu olduğunda, kamu idaresi taşınmaz üzerinde herhangi bir ödeme yapmadan, sadece fiilen veya hukuken müdahale ederek mülkiyet hakkını sınırlamaktadır.

Kamulaştırmasız el atma, mülkiyet hakkı sahibinin zarar görmesine yol açtığında, kamu idaresi bu zararları tazmin etmek zorundadır. Uygulamada, kamulaştırmasız el atma, iki şekilde gerçekleştirilebilir:

1. Fiili El Atma: Kamu idaresinin, kamulaştırma usullerine uymadan, özel mülkiyetteki bir taşınmazı fiilen zilyedliğine geçirmesi ve taşınmaz üzerinde herhangi bir bedel ödemeden yapı inşa etmesi gibi durumlar fiili el atma olarak değerlendirilir.
2. Hukuki El Atma: Kamu idaresinin, kamusal ihtiyaçlar veya kamu yararı doğrultusunda özel mülkiyetteki bir taşınmaz üzerinde hukuki bir işlem yaparak mülkiyet hakkına müdahale etmesidir. Örneğin, bir taşınmazın imar planı değişikliği ile kamu kullanımına açılması hukuki el atmaya örnek olarak verilebilir.

Kamulaştırmasız El Atma Şartları

Kamulaştırmasız el atmaya dayalı bir dava açılabilmesi için aşağıdaki şartların yerine getirilmiş olması gerekir:

• Taşınmazın özel mülkiyete ait olması: Kamulaştırma işlemi sadece özel mülkiyetteki taşınmazlar için geçerlidir. Kamu idarelerinin veya kamu tüzel kişiliklerinin sahip olduğu taşınmazlar bu kapsamda değerlendirilmez.
• Yetkili kişi veya kamu kurumunun el atma eylemi gerçekleştirmesi: Kamulaştırma yetkisi bulunmayan kişiler veya kamu tüzel kişileri tarafından yapılan el atmalar, kamulaştırmasız el atma olarak değerlendirilemez.
• Kamu yararı amacı: El atma işlemi, kamu yararına bir amacı gütmelidir.
• Fiili veya hukuki müdahale: El atma işlemi, ya fiilen taşınmaza müdahale edilerek yapılır ya da hukuki bir işlemle mülkiyet hakkına sınırlama getirilir.
• Mülkiyet hakkının sürekli olarak sınırlanması: El atma sonucunda, taşınmaz sahibinin kullanım, yararlanma ve tasarruf etme hakları sürekli olarak ortadan kalkmış olmalıdır.

Bu şartlar yerine getirildiğinde, kamulaştırmasız el atma sebebiyle hukuki bir süreç başlatılabilir.

Kamulaştırmasız El Atma Davası

Kanuna aykırı şekilde, kamu kurumları tarafından özel mülkiyetteki bir taşınmaza fiili el atılması durumunda, taşınmaz sahibi, mağduriyetini gidermek için çeşitli hukuki yollara başvurabilir. Bu yollardan bazıları şunlardır:

• Bedel davası,
• Tam yargı davası,
• Kamulaştırmasız el atma davası,
• İmar planı iptali davası,
• İmar kısıtlamalarına dayalı davalar,
• Ecrimisil davası vb.

Taşınmaz sahibi, bu davalarla taşınmazın dava tarihindeki değerini talep edebilir ve mağduriyetini tazmin ettirebilir. Ayrıca, idari işlemin iptalini talep etmek için de dava açılabilir.

Kamulaştırmasız el atma davalarında, taşınmazın özelliklerine göre bedel tespiti yapılır ve bu bedel hak sahibine ödenir. Ancak bu tür davalar oldukça karmaşık olabilir ve farklı dava türleri söz konusu olabilir.

Kamulaştırmasız El Atma ve Uzlaşma

2019 yılına kadar, kamulaştırmasız el atma davalarında uzlaşma süreci zorunluydu. Ancak, Anayasa Mahkemesi’nin verdiği iptal kararı ile bu zorunluluk kaldırılmıştır. Artık bu davalar açılmadan önce uzlaşma yoluna gidilmesi gerekmez.

Kamulaştırmasız El Atma Davalarında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Kamulaştırmasız el atma işlemi, idari bir işlem olarak kabul edilmez. Fiili el atma, haksız fiil kapsamında değerlendirildiğinden, bu tür davalarda görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi’dir. Öte yandan, imar planı değişikliği gibi idari işlemlerle gerçekleşen hukuki el atmalar, idari yargı kapsamında kabul edilir ve bu tür davalarda görevli mahkeme İdare Mahkemeleri’dir.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre, taşınmazla ilgili davalarda kesin yetki kuralı vardır. Kamulaştırmasız el atma davalarında, yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi olacaktır.

"Hak kaybı yaşamamanız adına, ihtiyaç nedeniyle tahliye davalarınızı bir avukat ile yürütmenizi öneririz. Aksi takdirde, yaşanacak hak kayıpları olumsuz sonuçlar doğurabilir. İletişim için internet sitemizdeki telefon numarasını arayabilir, e-posta göndererek ya da form üzerinden ofisimizle irtibata geçebilirsiniz."