İş Kazası

İş Kazası Nedir? İş Kanunlarına Göre Tanımı

İş kazası, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. maddesi ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 3/g maddesi uyarınca; işçinin, işveren tarafından verilen görevleri yaparken, iş yerinde, görevlendirildiği başka bir lokasyonda veya işveren tarafından sağlanan ulaşım aracıyla işe gidiş ve dönüş sırasında bedensel veya ruhsal zarar görmesi ya da hayatını kaybetmesi hâlidir. Bu kapsamda iş kazası sayılabilmesi için, kazaya uğrayan kişinin SGK’lı (sigortalı) olması gerekir. 

İş Kazası Kabul Edilebilmesi İçin Gereken Koşullar

Bir olayın iş kazası sayılması için:

• Kazaya uğrayan işçinin sigortalı olması,
• Kaza sırasında işçinin işverenin verdiği görevleri yerine getiriyor olması,
• Kazanın iş yerinde, görevlendirilmiş başka bir yerde veya işverenin sağladığı araçla işe gidip gelirken gerçekleşmiş olması gerekir.

Kazanın iş ile bağlantılı olması, yani işin ifası esnasında meydana gelmesi zorunludur.

İş Kazası Bildirimi Nasıl Yapılır?

İş kazası meydana geldikten sonra işverenin, kazayı öğrendiği tarihten itibaren en geç 3 iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bildirimde bulunması yasal zorunluluktur.

Eğer işveren bu yükümlülüğünü yerine getirmezse, işçi doğrudan SGK’ya başvurarak bildirimi bizzat yapabilir.

🔎 Dikkat: İşçinin sağlık kuruluşuna başvurduğunda, olayın iş sırasında gerçekleştiğini açıkça belirtmesi, kazanın iş kazası sayılması sürecinde önemli bir etkendir.

İş Kazası Olarak Değerlendirilirse Ne Olur?

SGK tarafından yapılan soruşturma sonucunda olay iş kazası olarak kabul edilirse:

• SGK Sağlık Kurulu, işçinin meslekte kazanma gücünde kayıp olup olmadığını inceler.
• En az %10 oranında kalıcı iş gücü kaybı tespit edilirse, işçiye sürekli iş göremezlik geliri bağlanır.
• Bu oranın belirlenmesinde bilimsel dayanağı olan sağlık kurulu raporları esas alınır.
• İş kazası nedeniyle geçici süreyle çalışamaz durumda olan işçiye, SGK tarafından geçici iş göremezlik ödeneği verilir. Bu ödenek, işçinin maaş ve prim gün sayısına göre hesaplanır.

Eğer işçi veya hak sahipleri bu kararı yetersiz bulursa:

• İdari itiraz yapılabilir.
• İtirazlar Yüksek Sağlık Kurulu tarafından değerlendirilir.
• Yüksek Sağlık Kurulu kararlarına karşı doğrudan idari bir başvuru yolu bulunmaz; ancak bu kararlara karşı İş Mahkemesi’nde tespit davası açılarak yargı denetimi sağlanabilir. İşbu davada aldırılacak adli tıp raporları doğrultusunda kesin rapor ortaya çıkar

SGK İş Kazası Olarak Değerlendirmezse Ne Yapılabilir? İş Kazası Tespit Davası

Sosyal Güvenlik Kurumu, kendisine yapılan bildirimin ardından olayın iş kazası kapsamında olup olmadığını olayın gerçekleşme şekli, yer ve zamanı gibi unsurları dikkate alarak belirler.

• Eğer Kurum, kazayı iş kazası olarak değerlendirmezse, bu durumda işçinin veya hak sahiplerinin İş Mahkemesi’nde iş kazasının tespiti için Kurum ve işverene karşı dava açması gerekir.
• Bu dava, olayın hukuki olarak iş kazası niteliğinde olduğunun mahkeme tarafından tespiti amacıyla açılır.
• Mahkeme, davada olayın gerçekleşme şekli, yeri ve zamanı gibi hususları detaylıca inceler; gerektiğinde Adli Tıp incelemelerine ve uzman raporlarına başvurur.
• Yargılama sonunda, mahkeme iş kazasının varlığını ya da yokluğunu belirler. Böylece SGK kararına karşı yargısal denetim sağlanmış olur.
• İş kazası tespit davası, işçi veya hak sahiplerinin SGK’nın kararına karşı haklarını korumak ve yasal süreci işletmek için başvurabilecekleri en etkili yöntemdir.

İş Kazasında Kusurun Rolü ve SGK’nın Ödeme Politikası

Önceden, iş kazasına tamamen kendi kusuruyla sebep olan sigortalılara SGK ödeme yapmazken, bu uygulama yürürlükten kaldırılmıştır.

Güncel uygulamada:

• İşçinin kasti hareketi nedeniyle zarar görmesi durumunda SGK tarafından yapılacak ödemeler yarı oranında,
• İşçinin ağır kusuru varsa yapılacak yardımlar üçte bire kadar indirilebilir.

🔸 Not: Ancak, işçinin ağır kusuru ya da kastı sonucu hayatını kaybetmesi hâlinde, hak sahiplerine gelir bağlanmasını engelleyen bir hüküm bulunmamaktadır.
 

İşverenin İş Kazasındaki Hukuki Sorumluluğu

İşveren, sadece işin yürütümünü sağlamakla değil, aynı zamanda çalışanların beden ve ruh sağlığını koruyacak her türlü önlemi almakla da yükümlüdür. İşverenin hukuki sorumluluğu, kazanın gerçekleşmesiyle birlikte işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini ihlal etmesine bağlıdır.

İşveren;

• İşçiyi koruma ve gözetme borcunu yerine getirmemişse,
• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında alması gereken önlemleri almamışsa, kazadan sorumlu tutulabilir. 
• İşveren sorumluluğunda kusur, illiyet bağı ve yükümlülüğe aykırılık birlikte aranır.
   

İş Kazası Nedeniyle Talep Edilebilecek Tazminatlar

İş kazası sonucunda, işverenin kusurlu bulunması hâlinde aşağıdaki zarar kalemleri için tazminat talep edilebilir:

• Sürekli iş göremezlik tazminatı,
• Geçici iş göremezlik tazminatı,
• Bakıcı giderleri,
• Tedavi giderleri,
• Manevi tazminat,
• İşçinin yaşamını yitirmesi hâlinde yakınlarının talep edebileceği destekten yoksun kalma tazminatı.

İş Kazasında Tazminatın Hesaplanması ve İndirilecek Unsurlar

İş kazası sonucu talep edilen tazminatların hesaplanması, dosyadaki mevcut deliller kapsamında yasal düzenlemeler, içtihatlar ve bilirkişi raporları ışığında yapılır.

Tazminatın belirlenmesinde dikkate alınan unsurlar:

• Dosyadaki mevcut deliller,
• Yasal düzenlemeler,
• İçtihatlar,
• İşçinin ve yakınlarının şahsi özellikleri. (Yaş, maaş vb.)

Bu unsurların birlikte değerlendirilmesiyle bilirkişi raporu hazırlanır ve mahkeme tarafından incelenir. Tazminat tutarı, bu rapor ve yasal kriterlere göre belirlenir.

Tazminattan indirilecek unsurlar:

• SGK tarafından bağlanan aylıkların peşin sermaye değeri,
• Geçici iş göremezlik süresince yapılan ödemeler,
• İşçinin ve varsa üçüncü kişilerin kusur oranlarıdır.

Görevli Mahkeme

İş kazalarına ilişkin maddi ve manevi tazminat davalarında görevli mahkeme, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu gereğince İş Mahkemesi’dir.

Eğer ilgili yerde iş mahkemesi kurulmamışsa, Asliye Hukuk Mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla davaya bakar. 

İş Kazasında Zamanaşımı 

İş kazası tazminatlarında zamanaşımı süresi, işçinin veya hak sahiplerinin meslekte kazanma gücü kaybını gösteren bilimsel sağlık kurulu raporunu fiilen öğrenmeleriyle başlar ve 10 yıldır.

• Bu tarih, dava açma hakkının korunması için kritik öneme sahiptir.
• Zamanaşımı süresi içinde açılmayan davalar genellikle reddedilir.

📝 Not: İş kazası nedeniyle açılacak tazminat davaları öncesinde zorunlu arabuluculuk öngörülmemiştir.

Bizimle İletişime Geçin

İş kazası sonrası haklarınızı korumak ve doğru hukuki adımlar atmak için profesyonel destek almak çok önemlidir.
İş kazası tespit davaları, tazminat hesaplamaları ve SGK başvurularında yanınızdayız.

📞 Bize Ulaşın: Web sitemizde yer alan iletişim sekmesinden form doldurarak, mail atarak yahut telefon numaramızı arayarak hukuki danışmanlık talebinizi iletebilir ve randevu oluşturabilirsiniz.