31 Temmuz Covid Düzenlemesi ve 10. Yargı Paketi

31 Temmuz Covid Düzenlemesi ve 10. Yargı Paketi Kapsamında İnfaz Düzenlemeleri Üzerine Değerlendirme:

Giriş

Yargı Paketi kapsamında yer alan infaz düzenlemelerine ilişkin değerlendirmelere geçmeden önce, kamuoyunda “31 Temmuz Covid Düzenlemesi” olarak bilinen ve pakette yer alması beklenirken son anda teklif metninden çıkarılan düzenlemeye ilişkin bazı hukuki değerlendirmelerde bulunmak gerekmektedir.

31 Temmuz Covid Düzenlemesi Hakkında

Kamuoyunda “31 Temmuz Covid Düzenlemesi” olarak bilinen ve 10. Yargı Paketi kapsamında yer alacağı yönünde beklenti oluşan düzenleme, paketin içerisinde yer almamıştır. Bu durum, hem hükümlüler hem de yakınları nezdinde ciddi bir hayal kırıklığı yaratmıştır. Söz konusu beklenti, Covid-19 salgını döneminde yürürlükte olan infaz rejiminin; 31 Temmuz 2023 tarihinden önce işlenen, ancak cezaları bu tarihten sonra kesinleşen mahkumlar açısından da uygulanması yönündedir. Başka bir ifadeyle, bu kişilerin suçu işledikleri tarihte geçerli olan infaz ve denetimli serbestlik hükümlerinden yararlandırılması gerektiği savunulmaktadır.

Kanaatimizce bu beklenti, hem hukukun temel ilkeleri hem de Anayasa’da güvence altına alınan hukuk devleti ilkesi açısından son derece yerindedir. Türk Ceza Hukuku’nun temel prensiplerinden biri olan sanık lehine yorum ilkesi, burada da geçerliliğini korumaktadır. Ancak uygulamada, ülkemizde yargılamaların uzun sürmesi nedeniyle 31 Temmuz 2023’ten önce suç işleyip cezaları daha sonra kesinleşen kişilerin, salgın dönemine özgü infaz düzenlemelerinden yararlanamadığı görülmektedir. Bu durum yalnızca adalet duygusunu zedelememekte, aynı zamanda yargı sürecinin yavaş işlemesinin olumsuz sonuçlarını sanıklara yüklemektedir. Bu nedenle, gecikmeksizin bir yasal düzenleme yapılarak, Covid-19 döneminde yürürlükte olan infaz rejiminin, ilgili tarihten önce işlenmiş fiiller açısından da uygulanması sağlanmalıdır. Bu, hem hukuki güvenliğin tesisi hem de ceza adaletinin sağlanması bakımından zorunludur.

10. Yargı Paketi Kapsamında İnfaz Rejiminde Yapılan Değişiklikler

Kamuoyunda uzun süredir tartışmalara konu olan ve zaman zaman “af düzenlemesi” olarak da nitelendirilen 10. Yargı Paketi, 1 Haziran 2025 tarihinde “Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi” adıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi Adalet Komisyonu’nda kabul edilmiştir.

Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda yapılması gereken düzenlemelerin yanı sıra, infaz süreleri, koşullu salıverme oranları ve özel infaz usulleri başta olmak üzere önemli değişiklikler içeren paket, 30 maddelik bir torba yasa şeklinde yürürlüğe girmiştir. Bu düzenlemeyle birlikte, özellikle kamuoyunda oluşan “cezasızlık algısı”nın kırılması amaçlanmaktadır.

1. Denetimli Serbestlikte “1/10 Kuralı” ve Asgari 5 Gün Cezaevi Zorunluluğu
5275 sayılı Kanun’un 105/A maddesinde yapılan değişiklik ile artık:

Hükümlü, aldığı ceza ne kadar kısa olursa olsun, koşullu salıverilme süresine kadar cezasının en az %10’unu cezaevinde geçirmelidir.

Bu süre hiçbir durumda 5 günden az olamaz.

Örnek: 270 gün (9 ay) hapis cezası alan bir kişi, en az 27 gün cezaevinde kalmak zorundadır.

Bu düzenleme, kısa süreli cezaların da caydırıcı bir etkisi olmasını sağlamayı ve cezasızlık algısını ortadan kaldırmayı hedeflemektedir.

📌 Not: Bu hüküm, yalnızca yürürlük tarihinden sonraki suçlar için geçerli olacak; mevcut hükümlüler bu düzenlemeden etkilenmeyecektir.

2. Mükerrer Hükümlülerde Koşullu Salıverme Oranı
İkinci kez tekerrüre düşen hükümlüler için koşullu salıverme süresi, cezanın 4/3’ü (yani %75’i) olarak düzenlenmiştir.

Ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve süreli hapis cezalarında bu oranlar özel olarak belirlenmiştir.

Bu sayede, mükerrer suçluların da iyi hal durumları gözetilerek belirli koşullarda cezalarının kalan kısmını dışarıda geçirmeleri mümkün olacaktır.

3. Özel İnfaz Usullerinin Kapsamının Genişletilmesi
a) Geceleyin veya Hafta Sonu İnfaz
Kasten işlenen suçlarda: 1,5 yıl olan sınır, 3 yıla çıkarılmıştır.

Taksirli suçlarda (ölüm hariç): Sınır 3 yıla çıkarılmıştır.

b) Konutta İnfaz
Aşağıdaki durumlara göre konutta infaz süresi artırılmıştır:

Hükümlü Grubu                           Konutta İnfaz Süresi
Kadın, çocuk, 65 yaş ve üzeri                    3 yıl
70 yaş ve üzeri                                           4 yıl
75 yaş ve üzeri                                           5 yıl
80 yaş ve üzeri                                           6 yıl
Doğum yapmış kadınlar                     Toplam 5 yıl

Ayrıca, ağır hastalığı veya engeli nedeniyle cezaevinde yaşamını sürdüremeyecek durumda olan hükümlüler için de konutta infaz imkânı tanınmıştır. Bu uygulama, elektronik izleme gibi denetim araçlarıyla desteklenecektir. İhlal hâlinde ise konutta infaz kararı iptal edilebilecektir.

4. Çocuk Hükümlülere Aşamalı ve Rehabilitatif İnfaz Yaklaşımı
Kapalı çocuk cezaevlerinde başlayan infaz süreci, belli bir aşamadan sonra çocuk eğitimevlerine nakil ile devam edebilecektir.

Kasıtlı suçlar için 3 yıl veya daha az, taksirli suçlar için 5 yıl veya daha az ceza alan çocuklar doğrudan eğitimevlerinde ceza çekebilecektir.

Tutuklu çocuklar için yapılacak risk değerlendirmesi olumlu sonuçlanırsa, infaz doğrudan eğitimevlerinde gerçekleştirilebilecektir.

Bu düzenlemeler ile ceza adalet sisteminin şu temel hedeflere ulaşması amaçlanmaktadır:

Toplumsal adalet algısının güçlendirilmesi,

Cezaların caydırıcılığının artırılması,

Rehabilitasyon ve topluma yeniden kazandırma yaklaşımının teşviki,

Aile temelli infaz alternatiflerinin geliştirilmesi,

Mükerrer suçlulukla mücadelede daha etkin uygulamalar,

Uygulama ve Yürürlük Tarihi
Yeni infaz düzenlemeleri, 04–06 Haziran 2025 tarihleri arasında Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Geçiş hükümleri uyarınca bu düzenlemeler yalnızca yürürlük tarihinden sonra işlenen suçlar için geçerlidir. Öncesinde işlenmiş fiillere uygulanmayacaktır.

Sonuç ve Değerlendirme
Yargı Paketi ile getirilen infaz rejimi değişiklikleri, ceza adalet sisteminde denge kurmayı hedeflemektedir: Caydırıcılık ile insani yaklaşım, toplumsal güven ile bireysel hakların korunması bu dengenin temel unsurlarıdır.

"Hak kaybı yaşamamanız adına, davalarınızı bir avukat ile yürütmenizi öneririz. Aksi takdirde, yaşanacak hak kayıpları olumsuz sonuçlar doğurabilir. İletişim için internet sitemizdeki telefon numarasını arayabilir, e-posta göndererek ya da form üzerinden ofisimizle irtibata geçebilirsiniz."